Skip to content

#271 Botsende verplichtingen: Wwft en AVG

20 June 2022

Op 10 januari 2022 heeft de Geschillencommissie van het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid) een uitspraak[1] gedaan, waarin is geoordeeld dat de ABN AMRO Bank geen onbewerkte kopie van een identiteitsdocument mag vastleggen. Hoewel de Wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme (Wwft) noopt tot identificatie en verificatie van een identiteitsbewijs, is het vastleggen van een onbewerkte kopie daarvan in strijd met de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Deze bindende uitspraak kreeg in onze beleving nog weinig aandacht.

Wat vooraf ging

In deze kwestie gaat het om een consument die een betaalrekening aanhoudt bij de bank. In 2019 is zij door de bank verzocht om zich online te (her)identificeren. Dit houdt ongetwijfeld verband met de door deze bank gesloten transactie met het Openbaar Ministerie wegens schending van de Wwft, waarna een inhaalslag is gemaakt om de Wwft-dossiers van haar klanten op orde krijgen.

Het is daarbij de bedoeling dat de consument online een identificatieproces doorloopt en een foto van haar identiteitsdocument uploadt. In dit kader heeft zij op de voor- en achterzijde van het identiteitsbewijs plakband aangebracht met de tekst ‘ABN AMRO’ en het Burgerservicenummer (BSN) afgeplakt. De foto van het bewerkte identiteitsbewijs wordt door de bank echter niet geaccepteerd. Daarop dient de consument een klacht in bij de bank en, na afwijzing, bij de Geschillencommissie van het Kifid.

Reactie Kifid

Kifid stelt vast dat een bank op grond van artikel 3 lid 2 sub a Wwft verplicht is om cliëntenonderzoek te verrichten en op grond van artikel 5 lid 1 sub c Wwft gehouden is om over identificatie- en verificatiegegevens, en overige gegevens over de identiteit van de cliënt, te beschikken. De instelling is vervolgens verplicht de verkregen documenten en gegevens die zijn gebruikt voor de naleving van haar verplichtingen met betrekking tot het cliëntenonderzoek vast te leggen. Uit artikel 33 Wwft volgt dat van het gebruikte identiteitsdocument de aard, het nummer en de datum en plaats van uitgifte worden vastgelegd.

Kifid overweegt vervolgens dat zowel het opvragen van een foto of scan van het identiteitsdocument als het vastleggen daarvan, een verwerking van persoonsgegevens is als bedoeld in de AVG. Het verwerken van persoonsgegevens is onder meer toegestaan wanneer de verwerking noodzakelijk is om te voldoen aan een wettelijke verplichting[2]. De AVG neemt daarbij het beginsel van minimale gegevensverwerking als uitgangspunt[3].

Opvragen, vastleggen en bewaren?

De vraag die Kifid moet beantwoorden is, of de bank een onbewerkt identiteitsbewijs mag opvragen, vastleggen en bewaren in het kader van cliëntonderzoek, en of dat noodzakelijk is om te voldoen aan een wettelijke verplichting onder de Wwft en het doel daarvan. Daarbij wordt een onderscheid gemaakt tussen identificeren en verifiëren and vastleggen en bewaren.

Voor het identificeren en verifiëren mag de bank om een onbewerkt identiteitsdocument verzoeken, anders kunnen de echtheidskenmerken mogelijk niet goed worden gecontroleerd. Voor het bewaren en vastleggen in het kader van de Wwft wordt een beperkt aantal gegevens in de wet benoemd. Een identiteitsdocument mag dus worden vastgelegd, maar beperkt tot de aard, het nummer, de datum en plaats van uitgifte.

De bank heeft onvoldoende gemotiveerd waarom het noodzakelijk is om een volledige kopie vast te leggen en te bewaren. Daarbij gaat Kifid nader in op een tweetal aspecten, te weten: de pasfoto en het BSN. Uit de Wwft volgt niet dat het vastleggen van een pasfoto verplicht is. Die zal de bank dus moeten afschermen. Sterker nog, de bank moet misbruik zien te voorkomen door een watermerk aan te brengen. Het vastleggen en bewaren van een onbewerkte kopie van een identiteitsdocument van de consument door de bank is dus in strijd met de AVG.

Voor wat betreft het vastleggen van het BSN biedt de Wwft geen wettelijke grondslag, maar artikel 53, lid 3, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) wel. Bij het verstrekken van gegevens aan de Belastingdienst is de bank verplicht om het BSN van de consument te vermelden. Het is de bank daarom toegestaan om het BSN, dat is verkregen in het kader van het cliëntonderzoek, onder de Wwft vast te leggen en te bewaren. Dit brengt met zich mee dat de bank het BSN op de kopie van het identiteitsdocument dat de bank vastlegt niet hoeft af te schermen. De klacht wordt gedeeltelijk gegrond verklaard.

Ook relevant voor u?

Deze klachtprocedure zag weliswaar op een bank, maar is ook zeer relevant voor de fiscale, financiële en juridische dienstverleners. Een Wwft-instelling mag wel een onbewerkt identiteitsdocument opvragen voor de identificatie en verificatie van een consument. Een kopie daarvan mag echter niet onbewerkt worden vastgelegd of bewaard. In de meeste gevallen zal de Wwft-instelling de pasfoto moeten afschermen en een watermerk moeten aanbrengen.

In de communicatie met de Belastingdienst is een BSN meestal noodzakelijk. Voor de fiscale praktijk zal eveneens verdedigbaar zijn dat het BSN niet hoeft te worden afgeschermd, mits de dienstverlener zijn klant informeert dat het BSN alleen voor wettelijke verplichtingen en doeleinden wordt verwerkt. De meeste leidraden[4] en richtsnoeren[5] over de Wwft geven evenwel het advies[6] om ook het BSN niet vast te leggen. Goed om te weten!

 

[1] Link naar: https://www.kifid.nl/kifid-onbewerkte-kopie-van-id-bewijs-vastleggen-is-in-strijd-met-de-avg/

[2] Artikel 6 lid 1 onder c AVG.

[3] Artikel 5 lid 1 sub c AVG.

[4] Link naar: https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/themaoverstijgend/brochures_en_publicaties/algemene-leidraad-wet-ter-voorkoming-van-witwassen-en-financieren-van-terrorisme

[5] Link naar: https://www.nob.net/sites/default/files/content/article/uploads/richtsnoeren_wwft_2020_12_08.pdf

[6] Link naar: https://www.nba.nl/globalassets/wet–en-regelgeving/consultaties/lopende-consultaties/richtsnoeren-wwft/2020/nba-handreiking-1124-richtsnoeren-voor-de-interpretatie-van-de-wwft.pdf

 

Gepubliceerd door onze specialist:

Mr. A.A. (Anke) Feenstra