Een positieve ontwikkeling in de anti-witwasaanpak van banken. De bankenwereld gaat de teugels met betrekking tot transacties met contant geld namelijk enigszins laten vieren. Deze ontwikkeling past in een bredere trend waarin de verplichtingen uit de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) daadwerkelijk risicogebaseerd gaan worden toegepast. Hieronder ga ik in op welke versoepelingen door banken worden doorgevoerd.
Waarom stellen banken überhaupt vragen over contant geld?
Banken zijn vanuit de Wwft verplicht om klantrelaties te onderwerpen aan toezicht. De Wwft verplicht banken transacties te monitoren, en wanneer deze transacties als ‘ongebruikelijke transacties’ worden bestempeld, deze te melden.
Doordat contant geld volgens de Nederlandse Vereniging van Banken moeilijker traceerbaar is en daardoor een groter witwasrisico met zich meebrengt, dienen banken extra alert te zijn bij cash-transacties.
De angst voor contant geld in verband met de risico’s op witwassen zie je bijvoorbeeld ook terug in het recent aangenomen verbod voor handelaren – niet zijnde particulieren – om nog langer contante betalingen van €3.000 of meer te accepteren of om daarmee te betalen. Ik verwijs hiervoor naar Hertoghs Beschouwt 413.[1]
Ondanks de besmeurde reputatie van contant geld is ook een ontwikkeling zichtbaar waarin het belang van contant geld naar boven komt. Zo stapelen de nieuwsberichten zich op waar beleidsmakers mensen aanraden voldoende contant geld in huis te hebben voor tijden van nood. Een volledig contantloze samenleving komt er dus – mede vanwege de economische oorlogsmodus waar we ons naar toe bewegen – ook niet. In dit licht valt ook te begrijpen dat poortwachters als banken op zoek zijn naar betere praktische handvatten om om te gaan met contant geld.
Banken volgen demissionair kabinet
Interessant in dat kader is dat medio mei 2025 de toen nog missionaire ministers Heinen en Van Weel een brief stuurden aan de Tweede Kamer waarin de visie van het inmiddels demissionaire kabinet over de Nederlandse anti-witwasaanpak werd toegelicht.[2] Kern van dit schrijven was dat gestuurd zou gaan worden op een risicogebaseerde benadering. Volgens de bewindspersonen maakten poortwachters, en vooral banken, daar namelijk te weinig gebruik van en is bij deze poortwachters de uitvoering van de Wwft doorgeslagen.
De bankenwereld lijkt de boodschap te hebben begrepen en heeft slechts enkele weken de tijd nodig gehad om de handschoen op te pakken. Op 27 juni 2025 werd namelijk een nieuwsbericht op de website van de Nederlandse Vereniging van Banken geplaatst met als kop: “Minder vragen van banken door meer duidelijkheid over cash”.[3]
Dit nieuwsbericht is een uitvloeisel van een overleg dat heeft plaatsgevonden tussen banken, toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) en ondernemersorganisaties. Uit dat overleg volgen een aantal nieuwe standaarden:
- Zolang klanten in een periode onder een bepaald bedrag aan cash-transacties blijven en er verder geen risicoverhogende factoren zijn, stellen banken geen extra vragen. Banken mogen zelf de hoogte van het bedrag bepalen, maar uit het overleg is gekomen dat voor particulieren gedacht kan worden aan een grens van EUR 20.000 en voor bedrijven EUR 30.000. Geld uit de muur trekken voor een ‘oorlogskasje’ in huis is dus niet meteen ongebruikelijk.
- Tevens zullen transacties met een EUR 200 biljet (een ‘dubbeldekker’) niet langer een automatische trigger zijn voor banken om vragen te stellen. Voorheen gebeurde dit wel, omdat banken deze biljetten als (interne) risico-indicator hadden voor de Wwft.
Ten aanzien van de eerste versoepeling ben ik benieuwd in hoeverre banken van elkaar af zullen wijken. Mij had het logischer voor gekomen indien banken gezamenlijk tot een bepaalde grens waren gekomen. De tweede versoepeling vind ik een zeer wenselijke, aangezien in de praktijk nogal eens te zien was dat overbodige vragenbrieven werden verstuurd na het storten van coupures van EUR 200.
Versoepelingen passen in breder plaatje
Naar mijn mening zijn de bovenstaande versoepelingen niet alleen te begrijpen vanuit de achtergrond dat de Nederlandse wetgever de Wwft daadwerkelijk meer risicogebaseerd wil laten worden, maar lijken de versoepelingen ook alvast voor te sorteren op de nieuwe standaard die vanuit de EU zal worden opgelegd voor het melden van transacties. Onder het nieuwe AML-pakket zijn poortwachters als banken namelijk niet meer verplicht om ‘ongebruikelijke transacties’ te melden, maar wordt de grens gelegd bij ‘verdachte transacties’.
Hoewel door de EU nog uitgekristalliseerd dient te worden wat exact onder deze definitie valt, is in ieder geval duidelijk dat dit de ondergrens voor het melden van transacties in Nederland zal verhogen. Hier past dan ook bij dat poortwachters minder snel vragen hoeven te stellen, hetgeen zal zorgen voor een aanzienlijke lastenverlichting.
Neem (vroegtijdig) contact op!
Dat neemt echter niet weg dat banken nog steeds vragen zullen stellen. Mocht u te maken krijgen met dergelijke vragen, dan is het raadzaam om in een vroeg stadium een advocaat te raadplegen. Ook voor bankenonderzoeken geldt: alles wat u zegt, kan tegen u worden gebruikt.
[1] #413 Cash is no longer king: verbod op contante betalingen boven €3.000 wordt de nieuwe uitdaging in de Wwft
[2] https://open.overheid.nl/documenten/4f5365de-a995-45e7-bb4d-982dfec67f5b/file.
[3] https://www.nvb.nl/nieuws/minder-vragen-van-banken-door-meer-duidelijkheid-over-cash/.