Belastingprocedure

Verder vereist het voeren van een belastingprocedure ook een goed doordachte strategie, in het bijzonder als de procedure gevoerd moet worden in samenhang met een (fiscale) strafzaak.

Fiscale procedure

Het fiscale procesrecht is complex. Van groot belang is de verdeling van de bewijslast. Wie moet wat bewijzen? Hoe hoog ligt de bewijslat? Is mogelijk sprake van omkering en verzwaring van de bewijslast? Fiscaal procederen is ook een kwestie van strategie en timing. Wanneer wordt een bepaald argument aangevoerd?

Het is belangrijk eerst inzage te nemen in het dossier van de fiscus. Zo kan bijvoorbeeld worden nagegaan of de inspecteur over een “nieuw feit” beschikt om te kunnen navorderen. Ook kan blijken – dat komt geregeld voor – dat de inspecteur bepaalde stukken bewust achterhoudt in een poging om de eigen positie niet te schaden. Of stukken worden juist in een heel laat stadium door de inspecteur in het geding gebracht. Het zijn procesincidenten die zich kunnen voordoen en die om een adequate reactie vragen.

Wanneer een belastingprocedure?

De inspecteur wijkt soms af van de aangifte die u heeft ingediend. Als u het daar niet mee eens bent, kunt u een bezwaarschrift indienen. Dat is de start van een belastingprocedure. Het kan ook zijn dat de inspecteur een navorderings- of naheffingsaanslag oplegt. Ook daartegen kan bezwaar gemaakt worden. Als het bezwaarschrift geheel of gedeeltelijk wordt afgewezen, kan het (resterende) geschil aan de fiscale rechter worden voorgelegd. Eerst in beroep bij de rechtbank, dan in hoger beroep bij het hof en vervolgens in cassatieberoep bij de Hoge Raad.

Het kan voorkomen dat het om een principieel geschil gaat of dat bezwaar en beroep wordt ingesteld uit strategische overwegingen, bijvoorbeeld vanwege de samenhang met een (fiscale) strafzaak. In dat laatste geval speelt de juiste timing van het voeren van verweren een cruciale rol.

Hoe langt duurt een belastingprocedure?

Fiscale procedures kunnen heel lang duren, soms zelfs vele jaren, zeker als een zaak tot en met de Hoge Raad wordt uitgeprocedeerd. En dan is het nog maar de vraag of de Hoge Raad de zaak zelf afdoet. Het kan ook zijn dat de zaak wordt verwezen naar een (ander) gerechtshof. Soms moet dan weer opnieuw een cassatieberoep worden ingesteld bij de Hoge Raad. Het is daarom zaak de haalbaarheid van een beroepsgang vooraf goed te laten beoordelen.

Wat doet een advocaat in fiscale procedures?

Eerst beoordeelt de advocaat of het zinvol is een belastingprocedure te voeren en of die misschien kan worden voorkomen. Als wordt geprocedeerd treedt de advocaat op als procesvertegenwoordiger: hij stelt de processtukken op (zoals beroepschrift, 10-dagenstuk en pleitnota), voert het woord tijdens de zitting en onderhandelt indien nodig met de fiscus.

Hoe verloopt de bezwaarprocedure?

Een bezwaarschrift moet voldoen aan een aantal formele eisen. Zo moet het bezwaarschrift binnen de wettelijke termijn van zes weken worden ingediend en ook worden gemotiveerd. Als het bezwaarschrift niet voldoet aan de wettelijke eisen kan het niet-ontvankelijk worden verklaard.

U heeft – na de indiening van een gemotiveerd bezwaarschrift – recht op inzage in de stukken die op de zaak betrekking hebben. Dit geldt ook voor de stukken die bij de Belastingdienst digitaal beschikbaar zijn. Op basis van de stukken die ter inzage zijn verstrekt, kan het bezwaar zo nodig van een nadere motivering worden voorzien. Alvorens de inspecteur uitspraak doet op het bezwaar, heeft u het recht te worden gehoord op uw bezwaren. Het bezwaarschrift moet op grond van de wet door een andere inspecteur worden behandeld dan de inspecteur die de aanslag heeft opgelegd. De bezwaarprocedure is immers bedoeld voor een heroverweging.

Uiteindelijk doet de inspecteur uitspraak. Het bezwaarschrift kan daarbij (gedeeltelijk) gegrond en/of (gedeeltelijk) ongegrond worden verklaard. Tegen deze uitspraak van de inspecteur kan vervolgens beroep worden ingesteld bij de rechtbank. Een bezwaarschrift kan ook niet-ontvankelijk worden verklaard, bijvoorbeeld omdat het te laat is ingediend. De rechter beoordeelt dan alleen of het bezwaar terecht niet-ontvankelijk is verklaard. Overigens is de inspecteur wel gehouden ook een te laat ingediend bezwaarschrift ambtshalve te toetsen. Daartegen kan echter niet meer worden opgekomen bij de fiscale rechter (er geldt een uitzondering voor de inkomstenbelasting).

Is tijdens de bezwaarprocedure een compromis mogelijk?

Het kan gebeuren dat partijen er tijdens de bezwaarprocedure alsnog – geheel of gedeeltelijk – uitkomen en dat een compromis wordt gesloten. Een dergelijk compromis wordt in de regel vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst, waaraan beide partijen gebonden zijn. Daarbij wordt veelal afgesproken dat het bezwaar met de ondertekening van de vaststellingsovereenkomst als ingetrokken wordt beschouwd.

Hoe verloopt de beroepsprocedure bij de rechtbank?

Ook de indiening van een beroepschrift bij de rechtbank, dient aan formele eisen te voldoen. Nadat het beroepschrift is ingediend, wordt aan de inspecteur de gelegenheid gegeven daarop te reageren met een verweerschrift. De inspecteur is wettelijk verplicht met de indiening van het verweerschrift ook de stukken die op de zaak betrekking hebben te overleggen.

Het gebeurt regelmatig dat de inspecteur niet alle stukken in het geding brengt en zich beroept op geheimhouding. Dat kan alleen als sprake is van gewichtige redenen. De rechter beslist of dat het geval is.

In de regel wordt na de indiening van het beroepschrift en het verweerschrift een zitting gehouden door de rechtbank. Partijen kunnen tot tien dagen voor de zitting nog stukken in het geding brengen. Tijdens de zitting krijgen partijen de gelegenheid hun standpunten nader toe te lichten en kan de rechtbank ook vragen stellen.

Vervolgens doet de rechtbank op een nader te bepalen datum uitspraak. Die datum wordt in de praktijk veelal niet gehaald en verdaagd naar een andere datum. Dat heeft alles te maken met de overbelasting van de rechtspraak.

Kan tijdens een beroepsprocedure nog een compromis worden gesloten?

Ook tijdens een beroepsprocedure kan een compromis worden gesloten. Het komt geregeld voor dat de fiscale rechter aan partijen in overweging geeft (alsnog) een compromis te sluiten. Dat behoort alleen te gebeuren als de uitkomst van de procedure voor beide partijen onzeker is. Partijen zijn in een dergelijk geval niet verplicht een compromis te sluiten. Als dat wel gebeurt, eindigt daarmee de beroepsprocedure.

Hoe verloopt de belastingprocedure in hoger beroep bij het gerechtshof?

Tegen de uitspraak van de rechtbank kan hoger beroep worden ingesteld bij het gerechtshof, of ook wel de tweede feitelijke instantie genoemd. Het hoger beroep kent een zogenaamde ‘herkansingsfunctie’. Er kunnen nieuwe beroepsgronden worden aangevoerd tegen de (bestreden) aanslag, mits dat niet in een te laat stadium gebeurt en de wederpartij genoeg tijd heeft zich daartegen te verweren. Na de indiening van het hoger beroepschrift, krijgt de wederpartij (inspecteur of belastingplichtige) de gelegenheid daarop te reageren met een verweerschrift. Vervolgens doet het hof uitspraak op het hoger beroep.

De cassatieprocedure bij de Hoge Raad

De partij die zich niet met de uitspraak van het gerechtshof kan verenigen, kan cassatieberoep instellen bij de Hoge Raad. De procedure bij de Hoge Raad verschilt wezenlijk van het beroep en hoger beroep bij de feitelijke instanties (rechtbank en gerechtshof). De Hoge Raad controleert of de feitenrechter het recht op de juiste wijze heeft toegepast, of het oordeel van de feitenrechter voldoende is gemotiveerd en of die motivering begrijpelijk is. De uitspraak van de feitenrechter is in de cassatieprocedure het uitgangspunt.

Na de schriftelijke stukkenwisseling kan nog een conclusie van de procureur-generaal bij de Hoge Raad volgen. Zo’n conclusie bevat een onafhankelijk advies aan de Hoge Raad. Aan partijen wordt de gelegenheid geboden te reageren op de conclusie. Die reactie wordt ook wel de ‘Borgersbrief’ genoemd.

Vervolgens doet de Hoge Raad uitspraak met het wijzen van een arrest. Afhankelijk van het oordeel, kan de Hoge Raad de zaak zelf afdoen of de zaak verwijzen naar een hof. Het kan ook voorkomen dat de Hoge Raad het cassatieberoep afdoet met toepassing van artikel 81 van de Wet op de Rechterlijke Organisatie. Dat gebeurt als de aangevoerde klachten niet tot cassatie kunnen leiden en niet nopen tot de beantwoording van rechtsvragen in het belang van de rechtseenheid of rechtsontwikkeling. Bekijk voor meer informatie onze pagina over cassatie.

Prejudiciële vragen aan Hoge Raad

Rechtbanken en hoven kunnen prejudiciële vragen stellen aan de Hoge Raad. Dan wordt aan de Hoge Raad om uitleg gevraagd van een rechtsregel. Dat gebeurt sporadisch. Met het stellen van prejudiciële vragen aan de Hoge Raad kan een aanzienlijke procedureversnelling worden bereikt. Het is dan ook belangrijk deze optie bij het bepalen van de strategie te betrekken. De rechter kan worden aangespoord om prejudiciële vragen te stellen.

Massaal bezwaar

Als een groot aantal bezwaarschriften is ingediend, waarin een bepaalde kwestie aan de orde wordt gesteld, kan de Minister van Financiën daaruit een selectie maken en die laten uitprocederen bij de Hoge Raad. Een bekend voorbeeld is de box 3-heffing. Specifiek voor box 3 is een ‘massaal bezwaar plus’-procedure in het leven geroepen. Die procedure is voor iedereen die geen of te laat bezwaar heeft gemaakt en geen rechtsherstel over de jaren 2017 tot en met 2020 heeft gekregen. Het is belangrijk dat belastingplichtigen zelf bezwaar maken om van de uitkomst van de massaalbezwaarprocedure gebruik te kunnen maken. Ook de vraag of de hoogte van de belastingrente evenredig is, is een bekend voorbeeld van een massaalbezwaarprocedure.

Mediation

Fiscale mediation is een vorm van alternatieve geschilbeslechting. Dat kan in het bijzonder uitkomst bieden als de persoonlijke verhoudingen tussen de inspecteur en de belastingplichtige zijn verstoord. Ook buiten die gevallen wordt met mediation geprobeerd een geschil – betrekkelijk snel en buitengerechtelijk – te beëindigen.

Waarom Hertoghs

De advocaten van Hertoghs zijn al tientallen jaren gespecialiseerd in het voeren van fiscale procedures. Daarbij draait alles om de beste strategie: wat is het juiste moment om een bepaald argument aan te voeren? Moeten er getuigen worden gehoord en hoe werkt dat in een belastingprocedure? Moet de belanghebbende zelf mee naar de zitting? En hoe kunnen stellingen van de fiscus zo nauwkeurig mogelijk worden betwist? Met deze en andere vraagstukken hebben wij ruime ervaring, waardoor we cliënten kunnen begeleiden naar het best haalbare resultaat.