FIOD

Wat is de FIOD?

FIOD staat voor Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst. Dit is een gespecialiseerde opsporingsdienst en valt als onderdeel van de Belastingdienst (organisatorisch) onder het Ministerie van Financiën.

Wat doet de FIOD?

De FIOD is belast met het opsporen van fiscale fraude en (andere) financiële fraude. Naast belastingfraude, zoals btw-carrouselfraude, kan het bijvoorbeeld ook gaan om witwassen, faillissementsfraude en corruptie.

Richt de FIOD zich op speciale thema’s?

Volgens het jaarverslag 2024 heeft de FIOD zich (in dat jaar) gericht op het ontwijken van sanctiemaatregelen, corruptie en dividendstripping. In het jaarplan 2025 van de Belastingdienst is vermeld dat wordt ingezet op btw-fraude (intracommunautaire btw-fraude en btw-netwerkfraude), BPM-fraude (import van auto’s) en Verhuld Vermogen (virtual assets; woon- en vestigingsplaatsproblematiek en internationale company-structuren).

Hoe komt de FIOD aan haar zaken?

De Belastingdienst is een belangrijke leverancier van zaken voor de FIOD. Het aanmelden van zaken is geregeld in het AAFD-protocol. Dit protocol bevat voorschriften voor de aanmelding en afdoening van fiscale delicten, douane- en toeslagendelicten. Andere instanties melden ook zaken aan, zoals de Financial Intelligence Unit (FIU) Nederland. Daarnaast kunnen tips leiden tot een FIOD-onderzoek.

Wat mag de FIOD?

De FIOD beschikt over tal van opsporingsbevoegdheden. Bekende voorbeelden zijn het doorzoeken van panden (huiszoeking of FIOD-inval) om de administratie (en andere bewijsstukken) in beslag te nemen, het aanhouden van verdachten (arrestatie) en het verhoren van verdachten en getuigen. Er zijn ook andere (zeer ingrijpende) opsporingsbevoegden, zoals het afluisteren van telefoons en het opnemen van vertrouwelijke communicatie (zoals gesprekken in een directiekamer).

Lees meer in het overzicht bevoegdheden FIOD.

Hoe verloopt een onderzoek?

Na het ontstaan van een verdenking doet de FIOD meestal eerst (diepgaand) vooronderzoek. Zo wordt bij een verdenking van fiscale fraude eerst de informatie van de Belastingdienst geanalyseerd, zoals ingediende aangiften. Ook kunnen telefoons worden afgeluisterd of kunnen personen in het geheim worden geobserveerd. Daar merken de betrokkenen in de regel niets van.

En dan is er de zogenaamde “klapdag” (vaak op een dinsdag): het moment waarop het onderzoek van de FIOD als het ware naar buiten komt. Meestal gebeurt dat met een (onaangekondigde) doorzoeking van woningen of bedrijfspanden, de beruchte FIOD-inval en met het leggen van beslag op bewijs en op vermogensbestanddelen (bankrekeningen, contante gelden, sierraden, auto’s, vaartuigen, voorraden, etc.).

Daarnaast worden verdachten en getuigen verhoord, soms op de dag van de inval, soms ook later.

Alle bevindingen van de FIOD worden vastgelegd in processen-verbaal (ook dat wat zogenaamd “off the record” wordt gezegd). Uiteindelijk wordt een eindproces-verbaal opgesteld dat door de FIOD wordt ingeleverd bij de officier van justitie. Die beslist vervolgens of de zaak voor de rechter komt, of anders wordt afgedaan.

De ervaring leert dat de rol van de advocaat ook in die fase heel belangrijk is. De advocaat kan proberen aan te sturen op een buitengerechtelijke afdoening van de zaak, zodat (bijvoorbeeld) negatieve publiciteit in de media kan worden voorkomen.

Hoe lang duurt een onderzoek?

De meeste FIOD-onderzoeken duren (erg) lang. Soms (vele) jaren. Dat is zeker het geval als het om een internationaal onderzoek gaat en bijvoorbeeld getuigen in het buitenland moeten worden gehoord.

Wat te doen als de FIOD zich meldt?

Raadpleeg altijd een gespecialiseerde advocaat. U heeft te maken met een (hoog)gespecialiseerde opsporingsdienst.

Ook het Openbaar Ministerie is gespecialiseerd. Fraudezaken worden behandeld door het Functioneel Parket, een landelijk opererend onderdeel van het Openbaar Ministerie dat zich toelegt op de bestrijding van complexe fraude. Dit alles vraagt om een gespecialiseerde advocaat, die weet hoe de hazen lopen.

Zie verder voor praktische tips bij de diverse acties van de FIOD dit handige overzicht: instructie FIOD-inval.

Media

De media berichten regelmatig over acties van de FIOD, vooral als het om bekende personen (zoals artiesten, influencers), bedrijven of financiële instellingen (bijvoorbeeld banken) gaat. Op de website van de FIOD worden (gestarte) onderzoeken actief bekend gemaakt.

Meestal is het niet aan te bevelen om (als verdachte) zelf actief de media te informeren (onder het motto: “in een vlek moet je niet wrijven”). Zolang het onderzoek loopt, is “geen commentaar” het devies. Soms kan een kort, zorgvuldig geformuleerd statement zinvol zijn. Bedenk dat journalisten meestal alleen in “slecht nieuws” zijn geïnteresseerd.

Onder wiens gezag staat de FIOD?

De FIOD valt onder het gezag van het Openbaar Ministerie, meestal het (in fraudezaken gespecialiseerde) Functioneel Parket. Het is de officier van justitie die beslist.

Welke beslissingen kan de officier van justitie nemen?

De officier van justitie heeft de leiding over het onderzoek en stuurt de FIOD aan. Tijdens het onderzoek neemt de officier van justitie ook beslissingen over de inzet van bepaalde dwangmiddelen, bijvoorbeeld de inverzekeringstelling van een verdachte. De inverzekeringstelling, die drie dagen kan duren, kan worden bevolen bij middelzware en zware misdrijven en kan eenmaal met drie dagen worden verlengd. Daarna kan voorlopige hechtenis volgen.

Na afloop van het onderzoek beslist de officier van justitie over de (verdere) afdoening van de zaak. Zo kan hij besluiten een of meer van de verdachten te dagvaarden voor de strafrechter. Dan volgt een openbare terechtzitting.

In voorkomende gevallen kan de officier van justitie ook zelf een strafbeschikking opleggen. Of de zaak kan worden afgedaan met een transactie of een sepot. Dan komt er dus geen rechter aan te pas.

Wat is de rol van een advocaat in FIOD-zaken?

De advocaat vervult in een strafrechtelijk onderzoek een belangrijke rol. Hij is in de eerste plaats uw vertrouwenspersoon aan wie u alles kunt vertellen. Advocaten hebben verschoningsrecht. Alles wat u tegen uw advocaat zegt, blijft geheim. Dat wil zeggen: behoort geheim te blijven. Er zijn echter (geruchtmakende) gevallen bekend dat de FIOD toch kennis heeft genomen van vertrouwelijke communicatie met een advocaat.

Tijdens het onderzoek controleert de advocaat of de FIOD zich aan de regels houdt en vraagt hij om inzage in de processtukken, zodat een proactieve verdediging kan worden gevoerd.

Als de FIOD u wil verhoren als verdachte heeft u het recht om vooraf met een advocaat te overleggen. Die kan u adviseren of u gebruik dient te maken van het zwijgrecht of dat u juist beter een verklaring aflegt. Ook bij het verhoor zelf moet de advocaat aanwezig kunnen zijn.

Na afloop van het onderzoek zal de advocaat zoveel mogelijk aansturen op een buitengerechtelijke afdoening van de zaak of (als dat niet haalbaar is) kunnen procesafspraken worden overwogen. Het maken van procesafspraken komt steeds vaker voor en wordt gestimuleerd door de rechtspraak, die overbelast is.

Als het (toch) tot een procedure voor de strafrechter komt, zal de advocaat u daarop goed kunnen voorbereiden. Bijvoorbeeld hoe u zich opstelt tijdens de zitting en welke vragen u kunt verwachten van de rechters. De advocaat zal tijdens de zitting ook zelf een actieve rol vervullen, zoals het horen van getuigen, het opwerpen van (procedurele) verweren en het voeren van een overtuigend pleidooi.

Waarom Hertoghs

Hertoghs is een nichekantoor dat al tientallen jaren FIOD-zaken behandelt. De FIOD is zo ongeveer de natuurlijke opponent van ons kantoor. Op basis van onze expertise zijn we in staat de beste strategie te voeren. We zijn eraan gewend dat we in iedere stand van een strafrechtelijk onderzoek van de FIOD worden gevraagd om bijstand te verlenen. Dus bij de aanvang van een onderzoek (of al eerder), of tijdens een al lopende strafprocedure voor de rechter (in eerste aanleg, hoger beroep of cassatie).

Overigens geldt hier ook, hoe eerder we bij de zaak betrokken worden, des te beter. Dan zijn we optimaal in staat een proactieve verdediging te voeren en te sturen op een zo gunstig mogelijke uitkomst.