Skip to content

#195 (G)een wolkje aan de lucht voor zonnepanelenondernemingen

07 december 2020

Een dak biedt meer dan het spreekwoordelijke dak boven je hoofd. Een dak is tegenwoordig ook een opstelplaats voor zonnepanelen of kan geheel uit zonnepanelen bestaan. Deze multifunctionele daken zorgen voor de btw voor hoofdbrekens. Eenieder die een multifunctioneel dak met zonnepanelen aanschaft, en met die zonnepanelen opgewekte elektriciteit duurzaam (voor onbepaalde tijd) aan ‘het net’ levert, is potentieel een ondernemer voor de heffing van btw.[1] Omdat dan een met btw belaste prestatie wordt verricht, mogen zakelijke uitgaven van de zonnepanelenonderneming als voorbelasting worden afgetrokken. Bij de oplevering van nieuwbouwwoningen speelt dit met name een belangrijke rol omdat dan btw is verschuldigd in plaats van overdrachtsbelasting en op dat moment moet worden beoordeeld of de koper recht op aftrek van btw heeft.

In het kader van de bredere zonnepanelenproblematiek besteedt A-G Ettema in haar recente conclusie[2] aandacht aan een van deze hoofdbrekers, en zien wij terug dat verwervingen van zonnepanelen in de meeste gevallen als “ondernemer” kan plaatsvinden.

Ondernemerschap btw

Voor het bestaan van recht op aftrek moet eerst worden bezien of het betrokken goed of de betrokken dienst als ondernemer (belastingplichtige ex artikel 9 e.v. Btw-richtlijn) is verworven. De hoedanigheid (of sprake is van een ondernemer) dient te worden beoordeeld aan de hand van de in de Btw-richtlijn genoemde criteria.[3] Pas als sprake is van een verwerving als ondernemer ‘ontstaat’ namelijk recht op aftrek. Pas als sprake is van een verwerving door een ondernemer komt de vraag in beeld in welke mate de ondernemer het goed of de dienst gebruikt voor belaste handelingen en daarmee de omvang van het recht op aftrek. Voor zover de panelen niet in de ondernemerssfeer worden gebruikt maar voor privédoeleinden, kan de voorbelasting in aftrek worden gebracht.

Het gebruik van een woning in privé vs. als ondernemer

In haar conclusie merkt A-G Ettema terecht op dat niet elk medegebruik (privé/zakelijk) van een woning resulteert in een btw-ondernemerschap. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de situatie dat iemand zo nu en dan de administratie van zijn onderneming bijwerkt aan de eetkamertafel. Een dergelijke situatie is volgens de A-G te ‘mager’ om van een ‘verwerving door een ondernemer’ te kunnen spreken. Hierbij zij opgemerkt dat nuanceringen mogelijk zijn (HvJ 26-09-1996 Enkler C-230/94).

Anderzijds geldt ook dat indien een woning primair en volstrekt overwegend wordt aangeschaft om erin te wonen, dit niet uitsluit dat sprake is van een verwerving als ondernemer. Hierbij kan gedacht worden aan de situatie dat een duurzame terbeschikkingstelling tegen vergoeding van een onzelfstandige werkruimte in een woning aan een eigen vennootschap van de bewoner plaatsvindt, hetgeen als een economische activiteit kan worden aangemerkt.[4]

De vraag of sprake is van ondernemerschap bij het gebruik van een woning blijkt in de praktijk af te hangen van alle feiten en omstandigheden. Is dit anders als zonnepanelen worden gekocht?

A-G Ettema over (zonnepanelen)ondernemers en woningen

Bij de aanschaf van zonnepanelen zijn verschillende (aankoop)situaties denkbaar waarbij het recht op aftrek van btw een rol kan spelen. Bij iedere situatie wordt eerst getoetst of sprake is van ondernemerschap. De A-G geeft haar visie op drie situaties waarin zonnepanelen worden aangeschaft en centraal staat of sprake is van ondernemerschap.

  1. In de zaak waarin conclusie is genomen, gaat het om zonnepanelen die geen onderdeel zijn van de koop van een nieuwbouwwoning, maar later wel op deze woning worden geplaatst. Hof Arnhem-Leeuwarden heeft reeds vastgesteld dat sprake is van ondernemerschap, hetgeen in cassatie dan ook niet meer ter discussie staat. A-G Ettema nuanceert wel dat in vergelijkbare situaties niet zonder meer sprake is van ondernemerschap.
  2. Volgens de A-G is in elk geval sprake van ondernemerschap wanneer zonnepanelen los van een woning worden verworven en deze worden gebruikt om op duurzame basis tegen vergoeding elektriciteit aan het net te leveren.
  3. A-G Ettema is genuanceerder over de situatie waarin een (nieuwbouw)woning wordt geleverd met zonnepanelen en al, of al onderdeel uitmaken van dak. In deze gevallen verwerft de koper een woning en de zonnepanelen als één totaalpakket.

In het licht van vorenstaande geeft A-G Ettema naar onze mening terecht aan dat voor de vraag of een woning wordt verworven door een ondernemer, geen verschil mag zijn tussen de situatie waarin een werkkamer tegen vergoeding aan een vennootschap wordt verhuurd en de situatie waarin zonnepanelen worden geëxploiteerd. Daarom, en omdat het in deze zaak een vaststaand gegeven is, hanteert A-G Ettema het uitgangspunt dat een nieuwbouwwoning met zonnepanelen op het dak wordt verworven in de hoedanigheid als ondernemer. Daarin lezen wij dat het wel moet gaan om situaties waarin de zonnepanelen worden geëxploiteerd.

(G)een wolkje aan de lucht

Mede door de conclusie van A-G Ettema kan een discussie of sprake is van ondernemerschap snel(ler) worden beslecht. Met name als zonnepanelen geheel los van een woning worden verworven. Bij (aankoop)situaties van nieuwbouwwoningen met zonnepanelen blijft een vorm van onduidelijkheid bestaan, nu A-G Ettema hierover geen expliciete uitlatingen doet. Naar onze mening een gemiste kans omdat in beide situaties sprake is van ondernemerschap, mits de zonnepanelen worden geëxploiteerd. De discussies over ondernemerschap blijft hiermee bestaan…


[1] HvJ 20 juni 2013, Fuchs, C-219/12, na conclusie A-G Sharpston, ECLI:EU:C:2013:413.
[2] A-G Ettema, 30 november 2020 (gepubliceerd op 27 november 2020), ECLI:NL:PHR:2020:1017.
[3] HvJ 4-12-1990 Van Tiem C-186/89.
[4] HR 6 juni 2014, nr. 13/00982, ECLI:NL:HR:2014:1320.