Spring naar content

#346 Tijd voor een digitale bezwaarprocedure!

29 januari 2024

Elk jaar rondom de feestdagen is het weer zover: chaos bij de postbezorging. Kort daarna stond dit jaar de volgende uitdaging voor postbezorgers voor de deur: de sneeuw. Blijkbaar waren er rijverboden voor transport van post en pakketten. Het niet of te laat bezorgen van stukken, zoals een bezwaar, kan grote problemen opleveren voor de tijdige bezorging daarvan. Dit kan vervolgens funeste gevolgen hebben voor de bezwaarprocedure en daarmee de rechtsbescherming van belanghebbenden. Tijd voor de Belastingdienst om een digitale slag te maken in de bezwaarprocedure.

Wat is er digitaal mogelijk voor bezwaar en beroep?

Inmiddels bevinden we ons al heel wat jaren in het digitale tijdperk. De fiscale en juridische wereld loopt daar helaas behoorlijk op achter. Het wordt hoog tijd om daar verandering in te brengen. De rechterlijke macht is met een flinke inhaalslag bezig. Vanaf 4 december 2023 is digitaal procederen door procespartijen én hun vertegenwoordigers mogelijk bij alle rechtbanken. Online procederen in rijksbelastingen in hoger beroep is al langer mogelijk bij alle gerechtshoven en bij de Hoge Raad zelfs verplicht. Geen gedoe meer met faxen, verzending per aangetekende post etc. Onze ervaringen met het digitaal procederen in (hoger) beroep en cassatie zijn positief.

Als bezwaar moet worden gemaakt tegen een belastingaanslag is dit echter een ander verhaal. Belastingplichtigen kunnen digitaal bezwaar maken voor de inkomstenbelasting met behulp van hun DigiD. Eventueel kunnen belastingplichtigen hun adviseur machtigen om via hun eigen DigiD of eHerkenning bezwaar te maken voor de inkomstenbelasting of omzetbelasting.[1] In de praktijk wordt hier echter slechts mondjesmaat gebruik van gemaakt. Voor de overige rijksbelastingen is deze digitale route überhaupt niet mogelijk, niet voor belanghebbenden noch voor hun gemachtigden.

Hoe gaat het in de praktijk?

Zoals in de inleiding al is aangekondigd, gaat het in de praktijk vaak mis met de bezorging van brieven. Oók bij aangetekende verzending. Het komt regelmatig voor dat stukken te laat worden bezorgd. Het bezorgmoment wordt dan telkens een dag verplaatst. Soms worden brieven op een weekenddag aangeboden bij de Belastingdienst waardoor een nieuw bezorgmoment moet worden gepland. Zodra dit het geval is, is de brief vaak niet meer te traceren via de track & trace-link. Het is dan niet te controleren of de brief in goede orde is aangekomen. Termijnen kunnen daarbij in de knel komen.

Aan het einde van het jaar, waarbij vaak strikte termijnen spelen, treden er, mede door de drukte rondom de feestdagen, nog vaker complicaties op dan normaal. Bovendien is het niet de ontvangende partij, de Belastingdienst, die voor ontvangst tekent, maar de postbezorger. Daardoor is er geen enkele zekerheid dat de Belastingdienst de brief daadwerkelijk overhandigd heeft gekregen.

Vanwege de frequente problemen met de postbezorging, sturen wij een bezwaarschrift vaak ook per e-mail aan de betrokken inspecteur van de Belastingdienst. Ondanks het feit dat dit op basis van artikel 6:9 Awb niet officieel geldt als verzending van een bezwaarschrift, kan dit wel helpen in een discussie over de verzenddatum van een bezwaarschrift. Ook zien we in de praktijk dat de inspecteur in dergelijke gevallen de mogelijkheid biedt de bezwaarschriften alsnog per post in te dienen.

In de praktijk worden op deze manier pragmatische oplossingen gezocht, waaronder ook het persoonlijk afgeven van documenten op het kantoor van de Belastingdienst. Kortom, erg omslachtig en niet bepaald efficiënt. Bovendien brengt het onzekerheid en extra werkzaamheden met zich mee.

Ontwikkelingen?

Naar verwachting zal per 1 juli 2024 de Wet Modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer[2] in werking treden.[3] Daarin wordt geregeld dat in meer situaties elektronisch gecommuniceerd kan worden met overheidsorganen. Onder het voorstel vallen ook bezwaarschriften. Bestuursorganen mogen zelf kiezen hoe zij deze digitale weg open zetten voor burgers. Momenteel lopen er pilots bij gemeenten, provincies en waterschappen.[4] De Belastingdienst wordt daarbij niet genoemd. De focus lijkt dus met name op andere overheidsorganen te liggen. De vraag is dus of naar aanleiding van deze wet wijzigingen zullen plaatsvinden bij de Belastingdienst, waarmee de bezwaarprocedure (meer) gedigitaliseerd wordt. Het lijkt er in ieder geval op dit moment niet op. Over de invulling en uitvoering daarvan is, voor zover wij weten, nog niets bekend. Ook hebben wij niets gehoord over het opzetten en testen van een dergelijke digitale omgeving. Als het wetsvoorstel wel bedoeld is voor digitale indiening van bezwaarschriften, maar er nog geen pilots lopen of zijn uitgevoerd bij de Belastingdienst, lijkt het ons sterk dat de Belastingdienst vanaf 1 juli veranderingen zal (kunnen) doorvoeren.

Daarnaast is al een aantal jaar geleden de Wet elektronisch berichtenverkeer Belastingdienst ingevoerd.[5] Ook voor deze wet zijn geen aankomende wijzigingen bekend die betrekking hebben op het digitaal indienen van bezwaarschriften.

Zodoende vragen wij ons af of er momenteel aandacht is voor een digitale route voor bezwaarschriften in bredere zin, en of hierover actief wordt nagedacht. Deze vraag wordt alleen nog maar prangender vanwege de aanhoudende problemen die zich met de postbezorging voordoen en de rechtsbescherming die daarbij in de knel kan komen. Discussies over de postbezorging in plaats van over de fiscale inhoud lijken ons bovendien niet wenselijk zeker gezien het capaciteitsgebrek bij de rechterlijke macht.

Inspiratie voor digitaal bezwaar

Wat ons betreft is het de hoogste tijd voor een digitale bezwaarprocedure. Voor optimaal gebruik is het van belang dat digitaal bezwaar óók eenvoudig door gemachtigden kan worden ingediend.

Dit zou kunnen worden vormgegeven als een digitaal portaal waar de bezwaarschriften (en uitspraken op bezwaar) geüpload en gedownload kunnen worden, net als bij de rechterlijke macht. Wellicht kan de Belastingdienst inspiratie opdoen bij de rechterlijke macht en de gemeentes?

Omdat we ons kunnen voorstellen dat dit praktisch gezien nogal wat voeten in de aarde heeft, lijkt een eenvoudige tussenoplossing om bezwaarschriften wél per e-mail  toe te staan ons passend. Een digitale bezwaarprocedure bespaart zowel de belanghebbenden (en hun vertegenwoordigers) als de Belastingdienst veel administratieve rompslomp die voortkomt uit verzending per post én veel discussie over de verzending en ontvangst van documenten.

Wij hopen dan ook van harte dat de Belastingdienst hier werk van gaat maken! Tot die tijd blijft aangetekend verzenden helaas nodig, zodat een verzendbewijs beschikbaar is voor de rechtsbescherming van belanghebbenden.

 

[1] Iemand anders bezwaar laten maken (belastingdienst.nl).
[2] Wet van 10 mei 2023 tot wijziging van de Algemene wet bestuursrecht in verband met de herziening van afdeling 2.3 van die wet.
[3] Verslag pilots wetsvoorstel Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer.
[4] Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer – Digitale Overheid.
[5] Stb. 2015, 378.

Gepubliceerd door onze specialist:

Mr. M.N.H. (Milou) Hintzen