Het is makkelijk inkoppen deze weken door iets te publiceren over voetbal. Op het moment dat ik dit schrijf, hebben degenen met Oranjekoorts nog hoop op een mooi vervolg van het toernooi met de aanstaande achtste finale.[1] Ik stond op enig moment bovenaan in de voetbalpoule van kantoor, dus ik denk dat ik me wel een column over voetbal kan permitteren. Wat dit zegt over de voetbalkennis van mij(n kantoorgenoten), vraag ik me af. Gelukkig kunnen ‘we’ beter pleiten! Toch is voetbal ook in onze praktijk een relevant thema. Na alle fiscaal (straf)rechtelijke discussies over de transfersom, zal er druk worden gezet op het witwassen in het betaald voetbal.
Op 30 mei 2024 heeft de Europese Raad een nieuw pakket aan regels aangenomen in het kader van de bescherming tegen witwassen en terrorismefinanciering. Professionele voetbalclubs en voetbalmakelaars zullen binnenkort maatregelen moeten treffen ter bestrijding van witwassen. Wat betekent dit nu precies?
Witwasrisico’s in het betaald voetbal
Al in 2009 heeft de Financial Action Task Force aandacht gevraagd voor de risico’s van witwassen in het betaald voetbal.[2] Daarbij worden verschillende kwetsbaarheden geduid. Contracten over beeldrechten, sponsoren en reclame-inkomsten kunnen worden gebruikt als instrument voor het witwassen van geld.
Via de Football Leaks kwam aan het licht dat deze gelden met enige regelmaat werden overgemaakt naar complexe structuren en/of bankrekeningen in risicovolle derde landen. De waardering van spelers, hoge beloningen van voetbalmakelaars en tussenpersonen, ondoorzichtige eigendomsstructuren en investeringen in clubs met financiële problemen zijn ook nu nog aan de orde van de dag.
Definities van professionele voetbalclub en voetbalmakelaar
Allereerst is van belang om te duiden voor welke voetbalclubs deze regels zullen gaan gelden.
De nieuwe regels hebben betrekking op de professionele voetbalclub, zijnde “een rechtspersoon die een voetbalclub is waaraan een licentie is verleend en die deelneemt aan de nationale voetbalcompetities in een lidstaat en waarvan de spelers en het personeel contractueel in dienst zijn genomen en in ruil voor hun diensten worden beloond, dan wel een rechtspersoon die eigenaar of beheerder van een dergelijke voetbalclub is”.
En de voetbalmakelaar: “een natuurlijke of rechtspersoon die tegen vergoeding bemiddelingsdiensten aanbiedt en voetbalspelers of professionele voetbalclubs vertegenwoordigt in onderhandelingen met het oog op het sluiten van een contract voor een voetbalspeler, of die professionele voetbalclubs vertegenwoordigt in onderhandelingen met het oog op het sluiten van een overeenkomst voor de transfer van een voetbalspeler”.
Met ingang van de nieuwe EU-wetgeving zullen deze worden aangemerkt als meldingsplichtige entiteiten. Voor voetbalclubs geldt dit enkel met betrekking tot transacties met een investeerder, een sponsor, voetbalmakelaars of met andere tussenpersonen en met het oog op de transfer van een voetbalspeler.
Het is evenwel mogelijk dat lidstaten vrijstelling verlenen aan bepaalde professionele voetbalclubs.[3] Vrijstelling is geheel of gedeeltelijk mogelijk voor clubs in de hoogste divisie van een nationale voetbalcompetitie met een jaaromzet van EUR 5 miljoen of minder op basis van het bewezen geringe risico dat de aard en de omvang van de activiteiten van die club met zich meebrengt. Bij lagere divisies geldt de omzetvoorwaarde niet, maar enkel het bewezen geringe risico. De risicobeoordeling vloeit met name voort uit een analyse van bedreigingen en kwetsbaarheden, en verzachtende factoren alsmede de omvang en de grensoverschrijdende aard van de transacties.
Hoewel het hele pakket aan maatregelen 36 maanden na publicatie in werking treedt, wordt aan de professionele voetbalclubs en voetbalmakelaars wat meer tijd gegund om deze maatregelen te implementeren. Voor deze entiteiten geldt een termijn van 60 maanden, waardoor deze regelgeving naar verwachting in 2029 van toepassing zal zijn.
Cliëntenonderzoek en meldplicht in de voetballerij
Vanaf 2029 moeten professionele voetbalclubs en voetbalmakelaars hun cliënten onderzoeken en een melding doen van ongebruikelijke transacties om witwassen in het voetbal te signaleren. Ik voorzie een aantal vraagpunten die opgehelderd moeten worden voordat de Wwft daadwerkelijk van toepassing wordt.
Allereerst een vraag die ook andere Wwft-instellingen parten speelt: Wie is precies de cliënt of een zakelijke relatie in relatie tot het beroepsvoetbal? Moet een transfer van een speler van de ene club naar de andere over en weer als een zakelijke relatie of cliëntrelatie worden geduid. Of geldt dit alleen voor de club die een transfer ‘levert’? En hoe wordt de voetbalmakelaar in dit verband geduid? Wordt ook met deze tussenpersoon een zakelijke relatie gesloten, of is de club een cliënt van de makelaar?
Een flink aantal transfers vindt plaats kort voor het verstrijken van de transferdeadline. Hoe gaat die deadline zich verhouden tot de verplichting om het cliëntonderzoek af te ronden vóórdat de transfer plaatsvindt? Met het naleven van de Wwft-verplichtingen gaat immers de nodige tijd en een grote papierwinkel gepaard. En hoe verhoudt de EU-wetgeving zich ten opzichte van niet EU-landen op de hoogrisicolandenlijst? Kan een club binnen de EU nog wel zaken doen met investeerders of clubs uit bijvoorbeeld de Verenigde Arabische Emiraten? En wat als dit land binnenkort weer van de lijst af gaat? En er na korte tijd dan ook weer op komt?
Ten slotte rijst de vraag wie de nationale toezichthouder voor de Wwft gaat worden. Wellicht de licentiecommissie van de KNVB? De boetes die naar aanleiding van schendingen van de Wwft kunnen worden opgelegd, zijn in ieder geval aanzienlijk hoger dan de huidige mogelijkheden van de KNVB. Ook dat vergt aanpassing van allerlei reglementen.
Kortom, het implementeren van de Wwft in het betaald voetbal wordt misschien nog wel lastiger dan het behalen van de kwartfinale. Wij hebben inmiddels de meeste opstellingen gezien, dus we gaan die uitdaging graag aan. Prettige wedstrijd!
[1] Of dat nog zo is als u deze column leest, is altijd spannend.
[2] FATA Report, Money Laundering through the Football Sector, July 2009, ML through the Football Sector (fatf-gafi.org).
[3] Artikel 5.