Een woonplaatsonderzoek is een ingrijpende inbreuk op de privacy van de belanghebbende. De beoordeling van de woonplaats vindt namelijk plaats op basis van feiten en omstandigheden. Daarbij wordt gekeken of iemand een duurzame band van persoonlijke aard met Nederland heeft. Het onderzoek richt zich vaak op het aantal verblijfdagen in Nederland en op de vraag of iemand daar een woongelegenheid heeft. Ook wordt gekeken naar bezoeken aan Nederlandse artsen en worden telefoongegevens geanalyseerd, bijvoorbeeld om het aantal Nederlandse contacten te bepalen of om vast te stellen wanneer de telefoon verbinding maakt met een Nederlands mobiel netwerk.
Het is dan ook terecht dat Kamerleden Idsinga en Van Eijk tijdens het debat over de extra belasting voor extreem rijken een motie indienden voor evaluatie van de woonplaatsbepaling en verbetervoorstellen. Die oplossing lijkt nu gevonden in de oprichting van een expertisecentrum en de invoering van een werkinstructie voor de uitvoering van woonplaatsonderzoeken. Deze instructie biedt houvast voor de praktijk en maakt volgens Angelique Perdaems duidelijk dat de tot nu toe gehanteerde werkwijze niet door de beugel kan.
In haar opinie in NTFR 2025/785, “Woonplaatsonderzoek begrensd”, bespreekt Angelique Perdaems welke onderdelen van de werkinstructie nuttig zijn voor de praktijk. We geven u alvast een voorproefje uit haar bijdrage:
“De vragenbrieven bevatten vaak veel vragen over vele jaren. Ook leiden antwoorden vaak weer tot veel vervolgvragen. In de praktijk heeft dit tot gevolg dat de belanghebbende zich vaak overvraagd voelt en ook niet gehoord voelt. Met deze werkinstructie in handen zijn er voldoende aanknopingspunten om het onderzoek te beperken en te stroomlijnen. Het evenredigheidsbeginsel zal dan ook een belangrijke rol blijven spelen in deze onderzoeken. Hopelijk blijven de hier genoemde excessen, zoals het bezoeken van een arts en het stellen van vragen die een ver gaande inbreuk op de privacy van de belastingplichtige vormen, vanaf nu achterwege.”
Bent u benieuwd naar het volledige opiniestuk? Lees hier meer: NTFR 2025-785 – Woonplaatsonderzoek begrensd.